ಪಯಣ : ಸಂಚಿಕೆ - 114 (ಬನ್ನಿ ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗೋಣ)

ಪಯಣ : ಸಂಚಿಕೆ - 114 (ಬನ್ನಿ ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗೋಣ) 

ಲೇಖನ : ರಮೇಶ ನಾಯ್ಕ, ಉಪ್ಪುಂದ 

ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಶಿಕ್ಷಕರು 

ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಶ್ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ 

ಸರಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ಮರವಂತೆ 

ಬೈಂದೂರು ತಾಲೂಕು, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ.

ಮೊಬೈಲ್ : +91 94488 87713

ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗುವುದೆಂದರೆ ಯಾರಿಗೆ ತಾನೇ ಇಷ್ಟ ಇಲ್ಲ...? ಹೊಸ ಊರು ನೋಡಬೇಕು.. ಹೊಸ ಹೊಸ ವಿಚಾರ ತಿಳಿದು ಕೊಳ್ಳಬೇಕೆನ್ನುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಬಯಕೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು, ಪ್ರಕೃತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಸಾರುವ ತಾಣಗಳು ಹೀಗೆ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ... ಹೀಗೆ ನಮ್ಮ ಊರಿನ, ನಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ, ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಸುಂದರ ತಾಣಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಇಲ್ಲಿದೆ... ಬನ್ನಿ ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗೋಣ... ರಮೇಶ ನಾಯ್ಕ, ಉಪ್ಪುಂದ.

ಎಲ್ಲರಿಗೂ ನಮಸ್ಕಾರ.... ಇಂದಿನ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ 'ತಿರುಮಲ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ' ಕ್ಕೆ ಪಯಣ ಮಾಡೋಣ ಬನ್ನಿ....

               

ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ತಿರುಮಲ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯಾತ್ರಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಶೇಷಾಚಲ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ಏಳನೇ ಬೆಟ್ಟವಾದ ವೆಂಕಟಾಚಲದ ಮೇಲೆ, ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ದಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರರನ್ನು ಶ್ರೀನಿವಾಸ, ಬಾಲಾಜಿ ಮತ್ತು ವೆಂಕಟಾಚಲಪತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 

▪️ದೇವಾಲಯದ ಮಹತ್ವ : ತಿರುಮಲ ಕ್ಷೇತ್ರವು ವೈಷ್ಣವ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರರು ತಿರುಮಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಭಕ್ತರು ಇಲ್ಲಿ ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. 

▪️ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳು : ತಿರುಮಲವನ್ನು ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶೇಷಾಚಲ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರರ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ದೇವಾಲಯವು ಈ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ವೆಂಕಟಾಚಲ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಇದೆ. 

▪️ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ : ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವನ್ನು ಮಹಾದ್ವಾರಂ ಅಥವಾ ಸಿಂಹದ್ವಾರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಆನಂದ ನಿಲಯ ವಿಮಾನವು ಚಿನ್ನದ ಹೊದಿಕೆಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದರ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧ ದೇವತೆಗಳ ಚಿತ್ರಣಗಳಿವೆ. 

ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಮಂಟಪ, ರಂಗನಾಯಕ ಮಂಟಪ, ಕನ್ನಡಿ ಮಂಟಪ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭಾಗಗಳಿವೆ. ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅರಸ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿಯರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳೂ ದೇವಾಲಯದ ಒಂದು ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. 

▪️ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ : ತಿರುಮಲ ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸವು ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದು. ಪಲ್ಲವರು, ಚೋಳರು, ಪಾಂಡ್ಯರು ಮತ್ತು ವಿಜಯನಗರ ಅರಸರು ಸೇರಿದಂತೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಹಲವು ರಾಜವಂಶಗಳು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿವೆ. ದೇವಾಲಯದ ಶಾಸನಗಳು ಅದರ ಇತಿಹಾಸ, ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. 

▪️ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಿಣಿ : ದೇವಾಲಯದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಿಣಿ ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥವಾಗಿದೆ. ತಿರುಮಲ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಇದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ರೀ ವರಾಹಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವೂ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ತಿರುಮಲ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಶ್ರೀ ವರಾಹಸ್ವಾಮಿಯ ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. 

▪️ಶ್ರೀ ವರಾಹಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ : ತಿರುಮಲದ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ವರಾಹಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯವೂ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಪುರಾಣ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ತಿರುಮಲವು ಮೊದಲು ಆದಿ ವರಾಹ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಶ್ರೀನಿವಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ವರಾಹಸ್ವಾಮಿಯ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದರು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಇದೆ. 

▪️ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವ : ತಿರುಮಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿಯ ಉತ್ಸವಮೂರ್ತಿಯ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಿರುಮಲದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ.

▪️ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಧ್ಯಾನ ಜ್ಞಾನ ಮಂದಿರ : ತಿರುಮಲದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಧ್ಯಾನ ಜ್ಞಾನ ಮಂದಿರ (S.V. ಮ್ಯೂಸಿಯಂ) ಕೂಡ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ತಿರುಮಲದ ಪರಂಪರೆ, ವೈಷ್ಣವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾವಿರಾರು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. 

▪️ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯ : ತಿರುಮಲ ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲಿನ ಶೇಷಾಚಲ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಹಸಿರು ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಬೆಟ್ಟದ ತಿರುವು-ಮುರುವುಗಳ ರಸ್ತೆ, ಕಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ತಂಪಾದ ವಾತಾವರಣವು ಯಾತ್ರೆಯ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮೆರುಗು ನೀಡುತ್ತವೆ.

▪️ತಲುಪುವ ಮಾರ್ಗ ಹೀಗಿದೆ : ತಿರುಪತಿ ನಗರದಿಂದ ತಿರುಮಲಕ್ಕೆ ರಸ್ತೆ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬಹುದು. ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗದ ಜೊತೆಗೆ ಪಾದಯಾತ್ರೆಯ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಮಾರ್ಗಗಳೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ತಿರುಮಲ ಮತ್ತು ತಿರುಪತಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವು ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.

"ತಿರುಮಲ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಧಾರ್ಮಿಕತೆ, ಇತಿಹಾಸ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯದ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ. ಏಳು ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ದೇವಾಲಯದ ಆನಂದ ನಿಲಯ ವಿಮಾನ, ಮಹಾದ್ವಾರ, ಸ್ವಾಮಿ ಪುಷ್ಕರಿಣಿ, ವರಾಹಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ, ಪುರಾತನ ಮಂಟಪಗಳು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರವು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಭಕ್ತರಿಗೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಯಾತ್ರಾ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದ್ದರೆ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಾಸಕ್ತರಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರವಾಸ ತಾಣವಾಗಿದೆ " . 

ಮತ್ತೆ ಮುಂದಿನ 'ಪಯಣ' ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗೋಣವೇ, ನಮಸ್ಕಾರ.

 (ಚಿತ್ರಗಳು : ಅಂತರ್ಜಾಲ ಕೃಪೆ)

......................... ರಮೇಶ ನಾಯ್ಕ, ಉಪ್ಪುಂದ

ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾ ಶಿಕ್ಷಕರು 

ನೇತಾಜಿ ಸುಭಾಶ್ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ 

ಸರಕಾರಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, ಮರವಂತೆ

ಬೈಂದೂರು ತಾಲೂಕು, ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ.

ಮೊಬೈಲ್ : +91 94488 87713

****************************************